مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

ظرفیت ها و امکانات علم سیاست در کاستن از انگیزه های کین توزانه خشونت‌ورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
خشونت در منطقه خاورمیانه، هرگز مفهوم ناآشنایی نبوده و نیست. آنچه خشونت را به پدیده­ای مهم و نیازمند بررسی­ تبدیل کرده است، گستردگی و پیچیدگی توأمان آن است. خشونت­های امروزین آنچنان چندلایه ­اند که برای درک آن­ها، کشف و فهم انگیزه­ های درونی و ریشه ­های روانی به مراتب بااهمیت­تر از کاوش در محرک­ های بیرونی و آنی است. بر همین اساس در پژوهش پیش­رو مفهوم کین­توزی (به تعبیر ماکس شلری آن) را به ­عنوان منبع فعال و شدت­ بخش خشونت در نظر گرفته ­ایم. نگارنده در این پژوهش با کاربست روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع و اسناد کتابخانه ­ای در جستجوی پاسخی به این پرسش هستند که دیسیپلین سیاست با چه سازوکاری می­تواند از رهگذر کاهش کین ­توزی، موجب برچیدن سرچشمه ­های خشونت ­ورزی در جوامع شود؟ فرضیه ما این است که علم سیاست بواسطه استعدادهایی چون گستره شمول بالا و برخورداری از پشتوانه حمایتی قانونی ـ حقوقی قادر است از طریق مواجهه با امور جاری به منزله امر سیاسی، تاسیس رویه­ های الزام ­آور و مسئولانه و توسل به تدبیر و تصمیم ­سازی متأملانه خارج از محدودیت­های نظام فکری ایدئولوژیکی، انتزاعی و فرازمانی از خیل عظیم خشونت ­ورزی­ های کین­ نهاد حال و آینده بکاهد. یافته­ های این پژوهش که ماحصل تدقیق در ظرفیت­های بحران­کاه دانش سیاسی و تجربه کشورهایی است که از این الگوی تقلیل خشونت از رهگذر مهار کین­ توزی، بهره گرفته ­اند، فرض اولیه را تایید کرده است.
کلیدواژه‌ها

ارسطو (1358)، سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: امیرکبیر.
آرنت، هانا (1359)، خشونت و اندیشه‌هایی درباره سیاست و انقلاب، ترجمه عزت‌الله فولادوند، تهران: خوارزمی.
افلاطون (1379)، جمهور، ترجمه فواد روحانی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
بشیریه، حسین (1396)، احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری، تهران: نشر نی.
بشیریه، حسین (1398)، از اینجا تا ناکجا: دیباچه­ای برآسیب­شناسی سیاسی، تهران: نشر نی.
سارتر، ژان پل (1394)، هستی و نیستی، ترجمه مهستی بحرینی، تهران: نیلوفر.
شلر، ماکس (1388)، کین­توزی، ترجمه صالح نجفی و جواد گنجی، تهران: نشر ثالث.
فوکویاما، فرانسیس (1398)، هویت: سیاست هویت کنونی و مبارزه برای به رسمیت شناخته شدن، ترجمه رحمن قهرمانپور، تهران: نشر روزنه.
کوهن، تامس (1389)، ساختار انقلاب­های علمی، ترجمه سعید زیباکلام، تهران: سمت.
ماکیاولی، نیکولو (1392)، شهریار، ترجمه محمود محمود، تهران: نگاه.
مک اینتایر، السدیر (1393)، در پی فضیلت: تحقیقی در نظریه اخلاقی، ترجمه حمید شهریاری و محمدعلی شمالی، تهران: سمت.
نیچه‌، فریدریش ویلهلم‌ (1377)، تبارشناسی اخلاق (یک جدل­نامه)، ترجمه داریوش آشوری، تهران: آگاه.
هابرماس، یورگن و دیگران (1388)، ترور و تفکر، ترجمه امیرهوشنگ افتخاری­راد و نادر فتوره­چی، تهران: چشمه.           
هابرماس، یورگن (1392)، نظریه کنش ارتباطی، ترجمه کمال پولادی، تهران: نشر مرکز.
هابز، توماس (1380)، لویاتان، ترجمه حسین بشیریه، تهران: نی.
هدایتی شهیدانی، مهدی و رضاپور، دانیال (1396)، سازوکار تاثیرگذاری بازیگران غیردولتی خشونت­گرا بر دشواره دولت­ملت در کشورهای خاورمیانه، فصلنامه مطالعات خاورمیانه ، پاییز.
وبر، ماکس (1392)، دین، قدرت، جامعه، ترجمه احمد تدین، تهران: نشر هرمس.
ارغوانی پیرسلامی، فریبرز؛ صالحی، سید جواد؛ ایمانی، امیر(1396)، «مولفه­های ثبات و تهدید در روند دموکراسی ترکیه: ریشه­یابی الگوی نوسانی دموکراتیک.»،  فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست 52 (22).
امیراحمدی، هوشنگ (1374)، «نقش دولت و جامعه مدنی در فرایند توسعه»، اطلاعات سیاسی و اقتصادی 99.
محمدعلی­پور، فریده؛ مدرس، محمدولی؛ حسینی، سیدصمد (1398)، «تحول در نظام سیاسی آپارتاید در آفریقای جنوبی و صلح­سازی.»، پژوهشنامه علوم سیاسی 14(2).
موسسه آینده پژوهی جهان اسلام (11/4/1399)، «شیوع کووید 19 و تغییرات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه» به آدرس https://iiwfs.com/drtb
موسسه آینده پژوهی جهان اسلام (14/11/1398)، «روایت جدید از هویت ملی عربستان و پیامدهای آن» به آدرس https://iiwfs.com/frkop
نصری، قدیر (13/4/1395)، «صنعت خشونت»، مرکز پژوهش­های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه به آدرس https://www.cmess.ir/Page/View/2016-07-03/373.
نصری، قدیر (1399)، «مناطق مساعد برای میزبانی حرکت­های رادیکال سلفی تکفیری در جهان اسلام: گمانه­هایی برای دهه منتهی به سال 1410 شمسی»، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام 2 (2).
نصری، قدیر (7/6/1394)، «افسانه دفن خشونت»،  مرکز پژوهش­های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه به آدرس  https://www.cmess.ir/Page/View/2015-08-29/137
سریع­القلم، محمود (20/3/1397)، «چگونه به قرارداد اجتماعی دست یابیم؟»، وبسایت دکتر محمود سریع­القلم به آدرس https://sariolghalam.com/wtgi
سریع­القلم، محمود (22/9/1394)، «چرا نمی­توانیم سیستم درست کنیم؟»، وبسایت دکتر محمود سریع­القلم به آدرس https://sariolghalam.com/yppi
Mayer, Luke (2019), "Media and Public Opinion Effects On American Foreign Policy Under Bush, Obama, and Trump.", PhD diss., Trinity College.
Martin Jones, David, and M.L.R, Smith (2014), "Sacred Violence; Political Religion in a Secular Age.", Hampshire: Palgrave Macmillan.
Seip, Elise (2016). "Desire for Vengeance; An Emotion-based Approach to Revenge". Amsterdam: Offpage.n.
Ottaway, Marina, and David Ottaway (2020)," The New Arab Uprisings: Lessons from the Past.", Middle East Policy 26(1).
Celiku, Bledi (2018), "Why People Fight: Inequality, Exclusion, and a Sense of Injustice." Pathways for Peace: 109-130.
Hoggett, Paul (2018), "Ressentiment and Grievance." British Journal of Psychotherapy 34 (3): 393-407.
Morelli, Elizabeth Murray (1998), "Ressentiment and Rationality." Philosophical Anthropology: 80-86.
Oudenampsen, merijn (2018), "The Return of Ressentiment." University of Amsterdam:167-183.