1
استادیار گروه علوم سیاسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه بیرجند. ایران.
2
1 دانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.
چکیده
در دهه اخیر، تناسب میان همکاری و رقابت استراتژیک در تعاملات میان دو کشور چین و آمریکا از بین رفته و کفه رقابت استراتژیک، تبدیل به عنصر نظم بخش و شکل دهنده رابطه میان این دو کشور در کلیه حوزه ها و موضوعات دو و چندجانبه در سرتاسر جهان شده است که مهمترین علت این امر را می توان در عدم موفقیت ایالات متحده در تغییر رویکرد کلان چین از یکسو و تقویت توانمندیهای آن از سوی دیگر دانست.منطقه غرب آسیا نیز از این موضوع مستثنی نبوده و رقابت استراتژیک میان دو کشور را می توان در این منطقه نیز مشاهده کرد. منطقه ای که اگرچه اولویت ایالات متحده نبود، اما به دلیل گسترش و تنوع حضور چین در این منطقه، مجدد تبدیل به دغدغه آمریکا شده و در ذیل مفهوم رقابت استراتژیک، وزن و اهمیت غرب آسیا برای این کشور مجددا در حال افزایش است. از این رو، سوال اصلی مقاله آن است که مولفه های رقابت راهبردی روابط چین و آمریکا در منطقه غرب آسیا کدامند؟ نتایج این پژوهش نشان میدهد که آمریکا با درک عمق روابط فزاینده چین در منطقه غرب آسیا در حال بازنگری در سیاستهای خود و افزایش نفشآفرینی در این منطقه است. تلاش برای ایجاد ائتلافهای سیاسی، امنیتی اقتصادی جدید در منطقه در قالب عادی سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای عربی (توافق ابراهیم)، افزایش درهمتنیدگی اقتصادی و زیرساختی متحدان (مثل کریدور هند-غرب آسیا-اروپا)، و گسترش همکاریهای امنیتی (مثل پیگیری ایجاد سامانه پدافندی هوایی) نمونههایی از رویکرد جدید آمریکا است
Allison, G. (2017). Destined for War: Can America and China Escape Thucydides’ Trap? Houghton Mifflin Harcourt.
(2022, November 07). US-China strategic competition unchecked is headed for disaster. Retrieved from East Asia Forum: https://www.eastasiaforum.org/2022/11/07/us-china-strategic-competition-unchecked-is-headed-for-disaster/
Arab Barometer. (2023, January 1). US-China in MENA 2022. Retrieved from https://www.arabbarometer.org/2023/01/12352/
Arab Youth Survey. (2023). My Global Citizenship - Section 6. Arab Youth Survey. https://arabyouthsurvey.com/en/findings/#my-global-citizenship-6
BELL, D. (2015). The China model: Political meritocracy and the limits of democracy. Princeton University Press.
Camille Lons, Jonathan Fulton, Degang Sun, Naser Al-Tamimi European Council on Foreign Relations. (n.d.). China’s Great Game in the Middle East. Retrieved from https://ecfr.eu/publication/china_great_game_middle_east/
Fulton, J. (2021, November 23). US-China Competition in the MENA Region. Retrieved from ISPI: https://www.ispionline.it/en/publication/us-china-competition-mena-region-32435
Ghiselli, A. (2023, January 9). China and the United States in the Middle East: Policy continuity amid changing competition. Retrieved from MEI: https://www.mei.edu/publications/china-and-united-states-middle-east-policy-continuity-amid-changing-competition
Green Finance Development Center (GFDC). (2021). China Belt and Road Initiative (BRI) Investment Report 2021. Retrieved from https://greenfdc.org/brief-china-belt-and-road-initiative-bri-investment-report-2021/?cookie-state-change=1680460976479
Leverett, F., & Bader, J. (2005). Managing China-U.S. Energy Competition in the Middle East. The Washington Quarterly, 29(1), 187–201.
Li, H. (2015). The Chinese Model of Development and Its Implications. World Journal of Social Science Research, 2(2), 128-138.
Mazarr, M. J. (2022). Understanding Competition: Great Power Rivalry in a Changing International Order — Concepts and Theories. RAND Corporation.
Niblock, T. (2020). China and the Middle East: A Global Strategy Where the Middle East has a Significant but Limited Place. Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies, 14(4), 481-504. doi:10.1080/25765949.2020.1847855
(2021, Marvh). Interim National Security Strategy Guidance. Washington, D. C.: The White House. Retrieved from Interim National Security Strategy Guidance: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2021/03/NSC-1v2.pdf
(2022). National Security Strategy. Washington D.C.: White House. Retrieved from https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2022/10/Biden-Harris-Administrations-National-Security-Strategy-10.2022.pdf
Nye, J. S. (2017, January 09). The Kindleberger Trap. Belfer Center for Science and International Affairs. https://www.belfercenter.org/publication/kindleberger-trap
O'Rourke, R. (2023). Great Power Competition: Implications for Defense—Issues for Congress. Congressional Research Service.
Quadrennial Defense Review Report 2006. (2006). U.S. Department of Defense. Retrieved from https://history.defense.gov/Historical-Sources/Quadrennial-Defense-Review/
Quadrennial Defense Review Report 2010. (2006). U.S. Department of Defense. Retrieved from https://history.defense.gov/Historical-Sources/Quadrennial-Defense-Review/
Singh, M. (2022, December 07). Foreign Affairs. (The Middle East in a Multipolar Era: Why America’s Allies Are Flirting with Russia and China) Retrieved from https://www.foreignaffairs.com/middle-east/middle-east-multipolar-era?check_logged_in=1
Wasser, B., Shatz, H. J., Drennan, J., Scobell, A., Carlson, B., & Crane, Y. (2022). Crossroads of competition: China, Russia and the United States in the Middle East. RAND Corporation.
Weiwei, Z. (2011). The China wave: Rise of a civilizational state. Hackensack, NJ: World Century Publishing Corporation.
Winkler, S. C. (2023). Strategic Competition and US–China Relations: A Conceptual Analysis. The Chinese Journal of International Politics
Xi Jinping. (2022, December 11). China's Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Current Situation in Ukraine. Retrieved from https://www.fmprc.gov.cn/eng/zxxx_662805/202212/t20221211_10988748.html
Xi Jinping. (2023, April 28). Xi Jinping Unanimously Elected Chinese President, PRC CMC Chairman. English.gov.cn. https://english.www.gov.cn/news/202304/28/content_WS644b7517c6d03ffcca6ecba3.htm
