رئیس مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه
چکیده
شرق مدیترانه به سبب کشف ذخایر بزرگ انرژی بهویژه گاز از اهمیت استراتژیک برخوردار شده است. اکتشاف ذخایر گاز در آبهای ساحلی نزدیک به سرزمینهای اشغالی، لبنان و البته غزه و وجود میدانهای مشترک گازی موجبات افزایش تنش را فراهم آورده است، بهویژه آنکه اسرائیل در صدد است که پس از بهرهبرداری کامل از میدانهای گازی در اختیار و دستاندازی به میدانهای گازی مشترک با لبنان و غزه با احداث لوله و از مسیر قبرس، یونان و ایتالیا به اروپا گازرسانی کند. چنین اقدامی البته افزون بر افزایش تنش با لبنان و فلسطین، از آنجا که رقیب روسیه و ترکیه نیز خواهد بود، میتواند به مناقشات گازی مهمی در جهان منجر شود. در سال 2019 برای کاهش تنش و ایجاد هماهنگی میان کشورهای ذینفع در شرق مدیترانه، یک سازمان رسمی منطقهای تحت عنوان «مجمع گازی شرق مدیترانه» ایجاد شد، این سازمان 7 عضو دارد و دبیرخانه آن در قاهره است. کشورهای عضو عبارت هستند از مصر، قبرس، یونان، رژیم اسرائیل، فلسطین، ایتالیا و اردن. آمریکا و اتحادیه اروپا اعضاء ناظر هستند و فرانسه درخواست عضویت کامل را دارد. البته برخی از اعضا از منظر ترانزیت گاز، عضو این مجمع هستند. سوریه، لبنان، ترکیه و لیبی از ذینفعان مهمی هستند که در این مجمع حضور ندارند. فضای موجود حاکی از آن است که آینده این سازمان به وضعیت ژئواکونومیک گاز در منطقه و جهان بستگی دارد و در صورت بالا رفتن قیمت گاز رقابت شدیدی میان تولیدکنندگان اصلی گاز یعنی آمریکا، روسیه، قطر و البته ایران آغاز خواهد شد.