مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

مقایسه روشنفکران جدید در جنبش‌های مشروطه عثمانی: عثمانیان نو و ترکان جوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بشری اریملی
حمید احمدی
گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
طبقه روشنفکر جدید که با نفوذ اندیشه غربی بر امپراطوری عثمانی در قرن نوزدهم شکل گرفتند، خواستار دگرگونی­ های بنیادی سیاسی و اقتصادی بودند. روشنفکران، برای جلوگیری از فروپاشی عثمانی به واسطه ایجاد حکومت مشروطه، به‌عنوان عثمانیان نو (عثمانیان جوان) و ترکان جوان سازماندهی شدند. پژوهش حاضر با روش تطبیقی تاریخی به بررسی تغییر طبقه روشنفکر در امپراطوری عثمانی پرداخته است. این مطالعه با مطرح‌ کردن تحول و دگرگونی در اولین سازمان‌های روشنفکران مخالف، به تحلیل تاریخ مدرن‌سازی، اپوزیسیون و پارلمان در عثمانی کمک خواهد کرد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که ترکان جوان از فعالیت­ ها و انجمن­ های عثمانیان نو الهام گرفته بودند اما ایدئولوژی آنها با یکدیگر بسیار متفاوت بود. عثمانیان نو تحت تأثیر فلسفه عصر روشنگری و ترکان جوان تحت تأثیر فلسفه ماتریالیستی بیولوژیکی و اثبات‌گرایی  قرار گرفتند. مشابه‌ نبودن اندیشه این گروه ­ها، تفاوت­ های موقعیت اجتماعی، پیشینه تحصیلی و تفاوت در شرایط سیاسی در دوران آنها، دلایل اصلی این موضوع بوده است. عثمانیان نو و ترکان جوان برای پذیرفته ‌شدن توسط جامعه تلاش کردند تا اندیشه­‌های خود در اسلام و اندیشه غرب را ترکیب کنند؛ در حالی که عثمانیان جدید در این زمینه تا حدودی موفق بودند، فلسفه اتخاذ شده توسط ترکان جوان اجازه این ترکیب را نمی­داد
کلیدواژه‌ها
عثمانیان نو
ترکان جوان
روشنفکران عثمانی
مشروطه عثمانی
جنبش های روشنفکر
  • —(1960). Türkiye'nin Siyasi Hayatında Batılılaşma Hareketleri. İstanbul: Yedigün.
  • —(1995). The Young Turks in Opposition. Oxford: Oxford University.
  • —(2000). The Genesis of Young Ottoman Thought. New York: Syracuse University Press.
  • —. "Mahkemelere Dair Bir Mülahaza". İbret, 6 Haziran 1288.
  • —. "Şark Meselesi I.". İbret, 23 Eylül 1288.
  • —. "Vatan". İbret, 10 Mart 1288: 1-2.
  • Abdullah Cevdet. (1911). "Şime-i Muhabbet". İçtihat Gazetesi, vol. 89, 1980-84.
  • Abdurrahman Şeref Efendi. (1996). Son Vak’anüvis Abdurrahman Şeref Efendi Tarihi-II: Meşrutiyet Olayları (1908-1909). Ed. B. Kodaman ve M. A. Ünal, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Ahmad, F. (2014). The Young Turks and the Ottoman Nationalities. Salt Lake: The University of Utah Press.
  • Berkes, N. (2004). Türkiye'de Çağdaşlaşma. Ed. A. Kuyaş. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Celaleddin Paşa. (1983). Mir’at-ı Hakikat (Tarihi Hakikatların Aynası). Ed. İsmet Miroğlu, Berekat Yayınevi.
  • Davison, R. (1963). Reform on the Ottoman Empire 1856-1876. New Jersey: Princeton University Press.
  • Ebuzziya Tevfik (1973). Yeni Osmanlılar Tarihi. Ed. Şemsettin Kutlu. İstanbul: Hürriyet Yayınları.
  • Ebüzziya Z. (1989). "Ahmed Rıza". Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. vol. 2, 124-127.
  • Hanioğlu, Ş. (1981). Bir Siyasal Düşünür Olarak Abdullah Cevdet ve Dönemi. İstanbul: Üçdal Neşriyat.
  • İnalcık, H. (1964), "Sened-i İttifak ve Gülhane Hatt-i Hümâyûnu". Belleten (Türk Tarih Kurumu) XXVIII, no.112, 603-622.
  • Kudret, C. (2000). Abdülhamit Döneminde Sansür I. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
  • Kuran, A. B. (2000). İnkılap Tarihimiz ve Jön Türkler. İstanbul: Kaynak Yayınları.
  • Lewis, B. (1968). The Emergence of Modern Turkey. London: Oxford University Press.
  • Maarif Vekâleti Milli Talim ve Terbiye Dairesi. (1931). Tarih III: Yeni ve Yakın Zamanlarda Osmanlı-Türk Tarihi. İstanbul: Devlet Matbaası.
  • Mahoney, J. and Dietrich R. (2003). Comparative Historical Analysis in the Social Sciences. Cambridge University Press.
  • Mardin, Ş. (2017). Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895-1908. İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Mizancı Mehmed Murad. (1994). Mücahede-i Milliye, Gurbet ve Avdet Devirleri. Ed. S.Çağın ve F. Sezgin, İstanbul: Nehir Yayınları.
  • Namık Kemal. "İttihâd-ı İslâm", İbret, 15 Haziran 1288: 1.
  • Przeworski, A. & H. Teune. (2000). Logic of Comparative Social Inquiry. Krieger Pub Co.
  • Ragin, C. (2014). The Comparative Method: Moving Beyond Qualitative and Quantitative Strategies. University of California Press.
  • Ramsaur, E. (1972). Jön Türkler ve 1908 İhtilali. Translated by Ülken. İstanbul: Sander yayınları.
  • Shaw, S. (1997). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge University Press.
  • Skocpol, T. (2004). Devletler ve Toplumsal Devrimler: Fransa, Rusya ve Çin'in Karşılaştırmalı Bir Çözümlemesi. İstanbul: İmge Yayınları.
  • Temo, İ. (2000). İbrahim Temo’nun İttihat ve Terakki Annıları. İstanbul: Arba Yayınları.
  • Temperley, H. (1963). England and the Near East: The Crimea. Longmans Green.
  • Tunaya, T. Z. (2016). Türkiye’de Siyasal Gelişmeler (1876-1938). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • Uçman, A. (2007). “Prens Sabahaddin (1878-1948)”. TDV İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı, vol. 34, 341-342,
  • Ziyâ Paşa. (1992). Tercî-i Bend ve Terkîb-i Bend. Ed. H. Yorulmaz. İstanbul: Çıdam Yayınları.