مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

کنکاشی بر الگو و روند توسعه در امارات متحده عربی (با تأکید بر دیدگاه آدریان لفت ویچ)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محبوبه بشیری 1
سمیه حمیدی 2
مسلم خسروی زارگز 3
1 دانش آموخته کارشناسی ارشدعلوم سیاسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده
توسعه، استراتژی حرکت به سوی شرایط مطلوب زندگی اجتماعی و فرایندی چند بعدی شامل توسعه هم‌زمان و هماهنگ مادی و معنوی است که از اواسط قرن بیستم در بین برخی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس مطرح گردید. از میان این کشورها، امارات متحده عربی نیز توانسته مسیر رشد و توسعه در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و انسانی را با سرعت طی کند. مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که دولت چگونه بر الگو و روند توسعه در این کشور تأثیر داشته است؟ دولت امارات متحده با بهره‌گیری از ابزار و سیاست دولت توسعه‌گرا توانسته به شاخص‌های برتر اقتصادی و توسعه انسانی دست یابد و در زمره قدرت‌های مؤثر جهانی قرار گیرد. مطالعه پیش رو با بررسی روند توسعه در امارات متحده عربی به روش توصیفی-تحلیلی و با تأکید بر دیدگاه آدریان لفت ویچ، چنین نتیجه می‌گیرد که نخبگان حکومتی توسعه‌گرا در کشور امارات متحده عربی توانسته با برخورداری از استقلال عمل و ایجاد دیوان سالاری کارآمد در فضای جامعه مدنی ضعیفی که در آن قرار داشتند، شرایط رشد و توسعه اقتصادی در عرصه داخلی و بین‌المللی را فراهم سازند و با توسعه زیرساخت‌ها به سطح قابل توجهی از توسعه اقتصادی و انسانی دست یابند.
کلیدواژه‌ها
امارات متحده عربی
توسعه
دولت توسعه‌گرا
لفت ویچ
  • احمدرسول، رسول(2020). نگاهی به مفهوم دولت‌سازی در جوامع در حال توسعه. مجله بین‌المللی مطالعات پیشرفته آکادمیک، 2(4)، 419-413.
  • ایوانز، پیتر(1380). توسعه یا چپاول: نقش دولت در تحول صنعتی. ترجمه عباس زندباف و عباس مخبر، تهران: طرح نو.
  • جعفرتاش، برزین، و رجب‌پور، حسین(1399). الگوی راهبردی حمایت از تولید 16: نظریه استقرار سیاسی، چارچوبی برای فهم اقتصاد سیاسی حمایت از تولید. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دفتر مطالعات اقتصادی (گروه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی). کد موضوعی: 220، ش مسلسل: 17261.
  • خرمشاد، محمدباقر، و نجات‌پور، مجید(1394). جریان توسعه‌گرایان لیبرال و توسعه پس از انقلاب اسلامی (با تأکید بر دولت). دولت پژوهی، 1(4)، 156-119.
  • دلفروز، محمدتقی(1399). دولت و توسعه اقتصادی: اقتصاد سیاسی توسعه در ایران و دولت‌های توسعه‌گرا. تهران: آگاه، چاپ چهارم.
  • رنجبر، مقصود، و صیاد، محمدرضا(1392). ستیز دولت و بنیادگرایی اسلامی و تأثیر آن بر توسعه در خاورمیانه. پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 3(3)، 103-83.
  • زیبایی، مهدی(1399). قدرت‌های متوسط نوظهور در خاورمیانه جدید: امارات متحده عربی و قطر. روابط خارجی، 12(2)، 309-336.
  • ساجدی، امیر(1389). موانع توسعه دموکراسی در خاورمیانه. مطالعات سیاسی، 2(8).
  • شیرزادی، رضا(1394). عوامل توسعه انسانی در امارات متحده عربی. جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 6(2)، 138-119.
  • صدرایی، سید صارم(۱۳۹۶). درآمدی بر مبانی نظری حکمرانی خوب (بررسی مقایسه‌ای وضعیت حکمرانی در امارات و بحرین). پژوهش ملل، 2(19).
  • کامروا، مهران(1378). تحلیلی ساختاری از دولت‌های غیر دموکراتیک و آزادسازی سیاسی در خاورمیانه. ترجمه محمدتقی دلفروز، آزادسازی سیاسی خاورمیانه. مطالعات خاورمیانه، 6(4).
  • لاهوتیان، علی(1395). دولت توسعه‌گرا و آینده آن در فرایند جهانی ‌شدن. سیاست‌نامه علم و فناوری، 6(4)، 76-65.
  • لفت ویچ‌، آدریان(۱۳۸۴). سیاست و توسعه در جهان سوم. ترجمه علیرضا خسروی و مهدی میرمحمدی، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
  • محمدی‌فر، نجات، و کاظمی، احسان(1402). شناسایی معیارهای ارزیابی ظرفیت دولت شکننده در برنامه‌ریزی توسعه‌ای و کاهش فقر. دولت پژوهی، 9(33)، 258-223.
  • مرکز پژوهش‌های اتاق ایران(1400). سیاست تجاری امارات متحده عربی. گزارش مدیریت اقتصاد کلان و آینده پژوهی، تهران.
  • معزی، علی، و وثوقی، سعید(1397). نسبت «امنیت» و «توسعه» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. سیاست جهانی، 7(2)، 54-27.
  • نبوی، عبدالامیر(1390). ایران و دولت توسعه‌گرا (1357-1320). علوم سیاسی، 6(3)، 224-187.
  • هراتی، محمد جواد، و زیرکی حیدری، علی(1397). «نفرین منابع» و ناکامی الگوی «دولت توسعه‌گرا» در دولت‌های نفت‌خیز خاورمیانه. سیاست جهانی، 7(3)، 289-263.
  • Allawi, Hannah. (2017). Phases of Development: A Cultural, Societal and Environmental Overview of Abu Dhabi’s Urban Morphology. GSTF Journal of Engineering Technology (JET), 4(2).
  • Almezaini K.S. (2012). The UAE and Foreign Policy: Foreign Aid, Identities and Interests. New York: Routledge.
  • Al-Khouri, Ali. (2013). Connected Government: An Exploration of the UAE's Identity Management Integration Strategy. Business and Management Horizons, 1(1).
  • Al Zaabi, Marwan. (2019). Viewpoint driving an ambitious vision with excellence the UAE Government excellence model. International Journal of Excellence in Government, 1(1). 8-14 Emerald Publishing Limited 2516-4384. The current issue and full text archive of this journal is available on Emerald Insight at: www.emeraldinsight.com/2516-4384.htm.
  • Darwich, M. (2020). Escalation in Failed Military Interventions: Saudi & Emirati Quagmires in Yemen. Glob Policy, 11:103-112. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1758-5899.12781.
  • Haslam, PaulA et al. (2017). Introduction to International Development Approaches, Actors, Issues, and Practice. Oxford University Press Canada, p139.
  • Johnson, Chalmers. (1982). MITI and the Japanese Miracle: The Growth of Industrial Policy 1925-1975. Stanford, California: Stanford University Press.
  • Leftwich, Adrian. (1993). Governance, democracy and development in the Third World. Third World Quarterly, 14(3), 605-624. Doi:10.1080/01436599308420345.
  • Leftwich, Adrian. (1995). Bringing politics back in: Towards a model of the developmental state. The Journal of Development Studies, 31(3), 400-427.
  • Leftwich, Adrian. (2005). Democracy & development: Is there institutional incompatibility? Democratization, 12(5), 686-703. Doi:10.1080/13510340500322173.
  • Leftwich, Adrian. (2011). Developmental States, Effective States, and Poverty Reduction: The Primacy of Politics. Indian Journal of Human Development, 5(2).
  • Nowduri, Srinivas. (2019). A Comparative Study between Learning Organizational Framework and UAE Government Initiatives. Archives of Business Research, 7(12), 257-266.
  • Nyarko, Yaw. (2010). The United Arab Emirates: Some lessons in economic development. Wider Working Paper, ISBN 978-92-9230-246-7, The United Nations University World Institute for Development Economics Research (UNU-WIDER). This Version is available at http://hdl.handle.net/10419/54154.
  • Peet, Richard. (2015). Theories of development: contentions, arguments, alternatives, Third edition. The Guilford Press. A Division of Guilford Publications. Inc 370 Seventh Avenue, Suite 1200, New York, NY10001, www.guilford.com.
  • Porto, Tiago (2020). Coalitions for development: a new-developmentalist interpretation for the abandonment of industrial capitalist from PT political coalition. Brazilian Journal of Political Economy, 40(2), 355-375.
  • Saad Omaira, Mohammed. (2001). The Economy of the State of the United Arab Emirates: Achievements and Prospects. Journal of Economic Cooperation, 22(4), 1-22.
  • Sahu, (2021). Public policy measures for COVID-19 crisis management: lessons from the UAE. Fulbright Review of Economics and Policy, 1(2), 246-265. https://www.emerald.com/insight/2635-0173.htm.
  • Schilirò, Daniele. (2013). Diversification and development of the UAE’s economy. https://mpra.ub.unimuenchen.de/47089/ MPRA Paper No. 47089.
  • Shihab, Mohamed. (2001). United Arab Emirates: a new perspective. Edited by Ibrahim Al Abed, Peter Hellyer, "United Arab Emirates: A New Perspective". Printed at Bookcraft, UK.
  • United States Library of Congress - Federal Research Division. "Country Profile United Arab Emirates (UAE)". United States Library of Congress, 2007. Available at: https://www.refworld.org/docid/46f9135ed. Html [accessed 14 September 2023].
  • VNRs/High- Level Political Forum: Voluntary National Review UN High Level Political Forum. "United Arab Emirates and the 2030 Agenda for Sustainable Development Excellence in Implementation: Executive Sammary" (2018). National Committee on Sustainable Development Goals.