1
استادیار علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد - ایران
2
کارشناسی ارشد روابط بین ملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
آنچه در قالب مذاکرات بینالملل جریان دارد، بخشی تکنیکی و فنی است و بخشی به متغیرهای بیرونی بر میگردد که پیروزی یا شکست مذاکرات را رقم میزند. در این مقاله روحالقوانین حاکم بر مذاکرات برجام را در قالب عوامل و متغیرهای پنجگانه شخصیت مذاکرهکننده، فهم نسبت به مناسبات منطقهای و بینالمللی، فرهنگ سیاسی، وضعیت نظامی و اقتصادی، وضعیت سیاست داخلی بررسی میکنند. این مقوله در چارچوب «روحالقوانین مذاکرات» ارزیابی میشود به این معنا که مذاکرات دیپلماتیک علاوه بر مصادیق عینی، از قالبی نهچندان آشکار و پنهانی نیز پیروی میکند که شاید به ظاهر قابلیت دیدن و لمس کردن نداشته باشد اما در نهایت امر بر کلیت پیکره مذاکراتی سیطره داشته و نقش محوری را ایفا میکند. لذا پرسش اصلی پژوهش این است که ایرانیان چه سبکی از مذاکرات را دنبال کردهاند و روحالقوانین حاکم بر مذاکرات برجام چه بوده است؟ یافتههای پژوهش بیانگر آن است که روحالقوانین حاکم بر مذاکرات برجام در زمره عوامل و متغیرهای پنجگانهای قرار میگیرد. همراهی پنج متغیر اصلی بخصوص شخصیت مذاکرهکننده و همراهی افکار عمومی منجر به نتیجه رسیدن برجام و درگیری نهادهای داخلی و همراه نبودن محیط بینالملل منجر به شکست برجام شد
شمس، عبدالله(1392). قانون اساسی از فرمان مشروطیت تا امروز. تهران: نشر دراک.
ظریف، محمدجواد(1403). پایاب شکیبایی: برداشتهایی از هشت سال وزارت. تهران: نشر اطلاعات.
ظریف، محمدجواد؛ سجادپور، محمدکاظم، و مولایی، عبادالله(1395). دورانگذار روابط بینالملل در جهان پسا غربی. تهران: نشر وزارت امور خارجه.
ظریف، محمدجواد؛ صالحی، علیاکبر؛ عراقچی، سیدعباس، و تختروانچی، مجید(1401). راز سر به مهر (6 جلدی). تهران: نشر اطلاعات.
عابدینی، حسن، و ایزدی، جهانبخش(1396). نقش متغیرهای داخلی در سیاستگذاری مذاکرات هستهای دولت یازدهم. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 7(25)، 271-289.
عالم، عبدالرحمن(1394). تاریخ فلسفه سیاسی غرب؛ عصر جدید و سده نوزدهم. تهران: نشر وزارت امور خارجه.
غرایاق زندی، داود(1387). ایران و مسئله هستهای. تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
فولر، گراهام(1402). قبله عالم: ژئوپلیتیک ایران. ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
قرشی، سیدیوسف(1393). امنیتی شدن و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
قهرمانپور، رحمان(1395). سیاست خارجی و دیپلماسی هستهای ایران. تهران: نشر تیسا.
کاشانی، فرشاد(1397). نبرد تفسیرها و غنیسازی اورانیوم در ایران: واکاوی تفسیرهایی که به برجام انجامید. تهران: نشر دنیای اقتصاد.
کریمی فیروزجایی، علی، و حبیبی، سمیرا(1397). تحلیل گفتمان دیدگاههای رهبران ایران و آمریکا درباره برجام. نشریه جستارهای سیاسی معاصر، 9(4)، 133-153. DOI:10.30465/cps.2019.3543
مدیرشانهچی، محسن(1392). سیاست خارجی ایران. تهران: نشر نگاه معاصر.
مشیرزاده، حمیرا(1397). مبانی نظری تبیین و تحلیل سیاست خارجی. تهران: نشر سمت.
موسوی، بجنوردی(1395). ایران پس از برجام. تهران: نشر نگاه معاصر.
موسویان، سیدحسین(1394). ایران و آمریکا: گذشته شکست خورده و مسیر آشتی. تهران: نشر تیسا.
موسوینیا، سیدرضا(1397). بازاندیشی در روش تلفیقی: مطالعه موردی؛ رویه تصمیمگیری ایران در برجام. فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، 7(27)، 67-90. DOI:22054/qpss.2019.23597.1684
نای، جوزف(1397). آیا قرن آمریکا به پایان رسیده است؟. تهران: نشر دنیای اقتصاد.
Arghavani Pirsalami, F., Moradi, A., & Alipour, H. (2023). A crisis of ontological security in foreign policy: Iran and international sanctions in the post–JCPOA era. Third World Quarterly, 45(3), 531-547. DOI:1080/01436597.2023.2267986
Byman, D. (2001). Iran’s security policy in the post-revolutionary era, RAND.
Feridon, H. (1995). THE ISLAMIC LEGISLATIVE POWER WITH REFERENCE TO THE IRANIAN EXPERIENCE, A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements Of Glasgow Caledonian University for the degree of Master of Philosophy.
Feridon, H. (1998). The flexibility of Shariah (Islamic law) with reference to the Iranian experience, A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements Of Glasgow Caledonian University for the degree of Doctorate of Philosophy.
Fitzpatrick, M., Elleman, M., & Izewicz, P. (2019). Uncertain Future: The JCPOA and Iran’s Nuclear and Missile Programmes, United Kingdom: Taylor & Francis.
Hegel, G. W. F. (1807). Phenomenology of Spirit, Oxford: Oxford University Press.
Hegel, G. W. F. (1830). The Philosophy of Right, Cambridge: Cambridge University Press.
Hurst, S. (2016). The Iranian Nuclear Negotiations as a Two-Level Game: The Importance of Domestic Politics. Diplomacy & Statecraft, 27(3), 545–567. DOI:1080/09592296.2016.1196075
Joyner, D. (2016). Iran's Nuclear Program and International Law: From Confrontation to Accord, United Kingdom: Oxford University Press.
Montesquieu, C. L. (1748). The Spirit of the Laws, Cambridge: Cambridge University Press.
Mousavian, S. H. (2012). The Iranian Nuclear Crisis: A Memoir, United States: Brookings Institution Press.
Ramazani, R. (1986). The Foreign Policy of Iran: A Developing Nation in World Affairs, 1500-1941, Charlottesville: University Press of Virginia.
Rezaei, Farhad. (2019). Iran’s Foreign Policy After the Nuclear Agreement: Politics of Normalizers and Traditionalists (Middle East Today), UK: Palgrave Macmillan.
Rosenau, J. (1966). Pre-Theories and Theories of Foreign Policy. In R. Barry Farrell (Ed.), Approaches to Comparative and International Politics, Evanston: Northwestern University Press.
Tabatabai, A. (2020). No conquest, no defeat: Iran’s national security strategy, Oxford University Press.
Waltz, K. N. (1959). Man, the State, and War: A Theoretical Analysis, New York: Columbia University Press.
