مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

تحولات روابط فرانسه و اسرائیل: چالشی برای انگاره‌های چپ‌گرایانه در باب امپریالیسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران
چکیده
به لحاظ تاریخی، کشورهای غربی، همواره نقشی اساسی در حمایت از تاسیس اسرائیل و بقای آن در صحنه بین‌المللی ایفا کرده‌اند؛ اما سطح مناسبات آنها با اسرائیل، هیچگاه از نموداری ثابت، یکنواخت و خطی پیروی نکرده و در طول زمان، دستخوش تحولات جدی شده است. یک نمونۀ شاخص آن، روابط پیچیدۀ فرانسه و اسرائیل است. فرانسه در ابتدا علاقهّ چندانی به ایده صهیونیسم نداشت و موضع مثبتی نیز در قبال تاسیس این رژیم اتخاذ نکرد. اما پس از مدت کوتاهی و از اوایل دهه 1950، فرانسه به مهم‌ترین حامی اسرائیل در غرب بدل شد. این موضع بار دیگر و در اواسط دهه 1960، در معرض آزمون قرار گرفت و پس از آن، پاریس برای چندین دهه، به مهم‌ترین متحد غربی کشورهای عربی تبدیل شد. با وجود تاریخی مملو از تحولات در روابط قدرت‌های غربی (از جمله فرانسه) با اسرائیل، نگاه غالبِ چپ‌‌گرایانه، روابط مذکور را تغییرناپذیر فرض نموده و براساس الگوی ثابتی-مناسبات میان یک قدرت امپریالیستی و پایگاه منطقه‌ای آن-تبیین و تعریف می‌نماید. این فرضیه در پژوهش حاضر، از طریق پرسشی مرکزی، مورد نقد قرار می‌گیرد: تحولات روابط فرانسه و اسرائیل در طول تاریخِ مناسبات دو کشور چه نسبتی با ایده وجود رابطه‌ای امپریالیستی میان این دو - به عنوان مرکز امپریالیسم و پایگاه منطقه‌ای آن - دارد؟ نتایج این پژوهشِ موردی، که بر تحلیلی تاریخی استوار است، میزان مطابقت واقعیت‌های روابط مزبور با نظریه چپ‌گرایانه آن را ضعیف و غیرقابل اتکاء ارزیابی کرده است.
کلیدواژه‌ها