مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

دلایل توسعه روابط اقتصادی عربستان و چین (2017 – 2023)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
چکیده
عربستان سعودی در قرن بیست‌و‌یکم با چالش‌های متعددی برای ایفای نقش ادعایی خود به‌عنوان رهبر منطقه غرب آسیا مواجه است. ظهور چین به‌عنوان قدرتی نوظهور در عرصه‌های اقتصادی و سیاسی، عربستان را به تلاش برای موازنه در روابط با قدرت‌های بزرگ و تنوع‌بخشی به مناسبات خود برای تقویت قدرت چانه‌زنی سوق داده است؛ امری که منجر به گسترش روابط ریاض با پکن همزمان با حفظ همکاری راهبردی با واشنگتن شده است. بر این اساس، پرسش اصلی مقاله آن است که دلایل گرایش عربستان به افزایش روابط اقتصادی با چین در بازه ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ چیست؟ فرضیه پژوهش بر محورهایی چون نارضایتی از عملکرد آمریکا در دوره بایدن، به‌ویژه پس از حمله به آرامکو و کاهش تعهد امنیتی واشنگتن، تلاش برای ایجاد توازن در سیاست خارجی، استفاده از روابط اقتصادی با چین برای تقویت چانه‌زنی در برابر آمریکا و تأمین منافع منطقه‌ای همزمان با حفظ همکاری راهبردی با ایالات متحده، و بهره‌گیری از مزایای همکاری با چین در صنایع پیشرفته، سرمایه‌گذاری‌های مشترک و فناوری‌های نوین سامان یافته است. این پژوهش توصیفی-تحلیلی و با روش «ردیابی فرآیند» انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد ادراک کاهش اولویت‌دهی آمریکا به غرب آسیا و ظهور قدرت‌های نوظهور، به‌ویژه چین، سبب گرایش ریاض به برقراری توازن در سیاست خارجی از مسیر گسترش روابط اقتصادی و توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های دیپلماتیک، امنیتی و فرهنگی شده است. همچنین عربستان از روابط با چین به‌عنوان ابزاری برای افزایش ظرفیت چانه‌زنی در برابر آمریکا و تأمین منافع منطقه‌ای بهره می‌برد.
کلیدواژه‌ها