مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

مرور جهانی چالش‎ها و الزامات درهم تنیدگی پایدار آب، غذا، انرژی و محیط زیست در بستر تغییر اقلیم: درس‎هایی برای خاورمیانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای توسعه کشاورزی و پژوهشگر گروه مطالعات تغییر اقلیم پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه و پژوهشگر مهمان آکادمی تجارت خارجی روسیه
چکیده
درهم‌تنیدگی آب، انرژی، غذا و محیط‌زیست (WEFE ) به ‌عنوان چارچوبی کلیدی برای تحلیل و مدیریت پایدار منابع طبیعی شناخته می‌شود. این مطالعه با هدف پاسخ به سؤال پژوهشی اصلی انجام شد: «چالش‌ها و الزامات روابط متقابل میان آب، انرژی، غذا و محیط‌زیست کدام‌اند و درس‌آموخته‌های آن چگونه می‌تواند به مدیریت بحران‌های منابع طبیعی در خاورمیانه کمک کند؟»
روش پژوهش، مرور ساختاریافته مطالعات موجود و منابع علمی مرتبط با اهداف 6، 7 و 15 توسعه پایدار بود. یافته‌ها نشان می‌دهند که:
• در حوزه آب، برنامه‌ریزی یکپارچه و چندهدفه منابع آب یک الزام کلیدی و کاهش فزاینده منابع آب یک چالش اساسی است.
• در حوزه انرژی، مدیریت تقاضا به جای تمرکز صرف بر عرضه یک الزام محوری است و چالش‌هایی نظیر اقتصاد سیاسی، تغییر اولویت‌ها و مواجهه با عدم‌قطعیت‌های محیطی اهمیت دارند.
• در حوزه زمین و اکوسیستم‌ها، راهبرد پایدار کاربری اراضی الزامی حیاتی است و پیچیدگی مدل‌ها، تعارض ذی‌نفعان و پیامدهای فعالیت‌های انسانی از مهم‌ترین چالش‌ها محسوب می‌شوند.
بر اساس تحلیل نتایج، این پژوهش نشان می‌دهد که پیاده‌سازی WEFE Nexus به‌صورت یکپارچه، مشارکتی و مبتنی بر داده‌های محلی، می‌تواند ابزار مؤثری برای ارتقای حکمرانی منابع طبیعی و تاب‌آوری خاورمیانه در برابر محدودیت منابع و تغییرات اقلیمی باشد. همچنین به عنوان نمونه، مطالعه تطبیقی بین ایران و اردن در تحلیل ناترازی‌های پیوند WEFE در خاورمیانه نشان می‏دهد که پایداری درهم‎تنیدگی در این منطقه پیش از هر چیز به اصلاح ساختار حکمرانی و تقویت زیرساخت‌های داده‌محور وابسته است.
کلیدواژه‌ها