دریای خزر(کاسپین) یکی از مناطق خاص و منحصربه‌فرد جهان است که حفاظت از آن، دست‌مایه نشست‌ها و مطالعات بسیاری قرار گرفته است. با توجه به اینکه بسیاری از مطالعات صورت‌گرفته درباره وضعیت «دیروز» و توصیفی از «امروز» این منطقه جغرافیایی بوده است، ‌در این پژوهش توجه به پیشران‌های اثرگذار بر «آینده» دریای خزر مدنظر قرار خواهد گرفت. پرسش این پژوهش این است که پیشران‌های اثرگذار در حفاظت از دریای خزر چیست؟ با توجه به اثرگذاری عوامل گوناگون بر زیست‌بوم خزر، به نظر می‌رسد ترکیبی از عوامل سیاسی-حقوقی، عوامل زیست‌محیطی و عوامل جغرافیایی از جمله پیشران‌های تاثیرگذار بر آینده این منطقه خواهند بود. روش به‌کارگرفته در این پژوهش ‌توصیف از طریق تحلیل تاثیر متقاطع است، به این صورت که ‌ابتدا متغیرهای اساسی و اثرگذار از دل پژوهش‌های پیشین استخراج شده و سپس در مصاحبه با خبرگان وزن و اهمیت آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفته است. سپس با استفاده از ایجاد یک ماتریس متقاطع و از طریق نرم‌افزار میک‌مک، پراکندگی و مهم‌ترین پیشران‌ها شناسایی شده‌اند نتایج به‌دست آمده از این تحقیق حکایت از آن دارد رژیم حقوقی دریای خزر، کشمکش‌های مرزی، ثبات ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و تراز آب دریای خزر از پیشران‌های اثرگذار بر آینده دریای خزر خواهند بود.