مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

امکان‌سنجی تحقق کریدور اقتصادی هند- خاورمیانه- اروپا (IMEC) در پرتو نظم نوین خاورمیانه (پس از 7 اکتبر 2023)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه شیراز
2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده
7 اکتبر 2023 را باید سرآغاز شکل‌گیری نظم نوینی در خاورمیانه دانست که پیامدها و تغییرات شگرفی را با خود به همراه داشت. این پژوهش تلاش دارد امکان تحقق IMEC را در پرتو نظم نوین خاورمیانه مورد بررسی قرار دهد به همین منظور این پرسش اساسی را مطرح می‌کند که نظم نوین خاورمیانه تحقق IMEC را با چه فرصت‌ها و چالش‌هایی رو به رو کرده است؟ در قالب فرضیه، این مقاله بر آن است که نظم نوین خاورمیانه، تحقق IMEC را با وضعیت دوگانه‌ای مواجه کرده: چالش‌های ژئوپلیتیکی مانند جنگ غزه، توقف عادی‌سازی عربستان – اسرائیل، تشدید تنش‌های ایران – اسرائیل و ناامنی بندر حیفا ریسک تحقق پروژه را افزایش داده، اما فرصت‌هایی چون بی‌ثباتی در تنگه باب المندب، حمایت بین‌المللی گسترده، پتانسیل‌های اقتصادی بلندمدت و گسترش شبکه‌ای به کشورهای عمان، مصر و حتی غزه در چارچوب طرح بازسازی امکان تحقق نسخه اصلاح‌شده و تدریجی را فراهم می‌کند. در همین راستا این پژوهش با روش کیفی و رویکرد توصیفی – تحلیلی و بهره‌گیری از منابع اسنادی، گزارش‌های بین‌المللی و در چارچوب نظریه «جهان چندمنظری» که کریدورها را به عنوان ابزاری برای گذار از ژئوپلیتیک به ژئواکونومیک محسوب می‌کنند انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که IMEC در نظم نوین ایجادشده با تمرکز بر مسیرهای جایگزین به‌صورت شبکه‌ای از اتصالات چندمسیری ظرفیت بالایی برای تحقق گذار به ژئواکونومیک و وابستگی متقابل منطقه‌ای و فرامنطقه ای دارد.
کلیدواژه‌ها