مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

روابط ناتو با شورای همکاری خلیج فارس و تاثیر آن برامنیت منطقه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری علوم سیاسی گرایش سیاست گذاری عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، نجف آباد، ایران
چکیده
منطقه خلیج فارس به علت جایگاه ژئوپولییتیک ژئواستراتژیک خود در سطوح امنیتی بین ­الملل، جایگاه ویژه­ای دارد. با توجه به اهمیت یافتن مفهوم ژئوپلیتیک در فضای پس از 11 سپتامبر به مانند دوران جنگ سرد به نظر می­رسد که بازیگران فرامنطقه ­ای نظیر ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و ناتو در مدیریت امنیتی منطقه­ ای خلیج فارس، نقش­ه ای جدیدی را بر عهده گرفته ­اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی «روابط ناتو با شورای همکاری خلیج فارس» و تاثیر آن بر امنیت منطقه به روش توصیفی انجام شده است. نتایج تحقیق چنین نشان می­دهند که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران باید در راستای تنش ­زدایی با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس باشد و از بکارگیری تهدیداتی مبتنی بر ایجاد اختلال در مسیر انرژی خلیج ­فارس که به عنوان حلقه ارتباطی و مسیر اصلی انرژی منطقه به خارج است، پرهیز شود و برساخت یک الگوی امنیتی مشارکتی در منطقه که از ثبات و کارایی برخوردار باشد و در ضمن همه کشورهای منطقه را دربرگیرد، تاکید شود و تلاش­ هایی را نیز در این زمینه آغاز کند. همچنین با حضور ایران در ترتیبات امنیتی موجود و ایفای نقش فعال‌تر تلاش دستگاه دیپلماسی و دیگر نهادهای موثر برای حضور در پیمان‌های امنیتی موجود مانند شورای همکاری خلیج فارس و نیروی نظامی منطقه‌ای می‌تواند مقدمه‌ای برای اعتمادسازی و پذیرش نقش پراهمیت ایران از سوی کشورهای منطقه باشد. برای این منظور پذیرفته شدن ایران به عنوان عضو ناظر در شورای همکاری خلیج فارس و تلاش برای ارتقای جایگاه ایران، گام مثبتی در همین راستا ارزیابی می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

NATO's relations with the Persian Gulf Cooperation Council and its impact regional security

نویسندگان English

Abdolrahman Afshari 1
Mahnaz Mohammad Hoseini 2
1 GSFFLG
2 JHJYHJ
چکیده English

Due to its geo-strategic position in the Persian Gulf geopolitics of international security, has a special place. Given the importance of geopolitics in the aftermath of September 11 as well as during the Cold War, it seems that Trans-regional actors such as the United States of America, Europe and NATO in the security management of the Persian Gulf region, have taken on new roles. This study aims to examine "NATO relations with the Persian Gulf Cooperation Council and its impact on regional security descriptive been done. The results also show that: Iran's foreign policy should be in line with détente with the countries of Persian Gulf Cooperation Council and application-based threats to disrupt Persian Gulf in energy pathways that link the main route out of the area of energy is avoided and the construction of a model of cooperative security in the region that have the stability and performance and also to include all the countries of the region, stressed and efforts in this area began. The presence of the security arrangements and the role of diplomacy and other institutions active efforts to participate effectively in the existing security agreements Persian Gulf Cooperation Council and a regional military force Introduction and acceptance of this important for the confidence of the countries of the region. To this end, Iran's admission as an observer in the Persian Gulf Cooperation Council and Iran's efforts to improve the situation, a positive step in this direction is evaluated.

کلیدواژه‌ها English

NATO
the Persian Gulf Cooperation Council
a regional security model
the Islamic Republic of Iran
 
جان بیلیس (1379)، امنیت بین‌الملل در عصر پس از جنگ سرد، ترجمه حسین مجدی نجم، تهران: سپاه پاسداران، دوره‌ عالی جنگ.
جفری، کمپ (1383)، جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمه سید مهدی حسینی متین، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی. جلد1. ص‌187.
رنجبر، مقصود (1378)، ملاحظات امنیتی در سیاست خارجی ج.ا.ا، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
زیو، ماز (1379)، امنیت منطقه‌ای، ترجمه‌ داود علمایی، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دانشکده فرماندهی و ستاد، ص 47.
فروغی‌نیا، محمود (2006)، خلیج؛ چالش‌های سیاسی و نظامی و پدیده ناامنی منطقه‌ای از: www.did.ir.ppooo20045509332908
فلاحی، علی (1384)، «دیپلماسی بازرگانی فرا آتلانتیکی: دستور کار جدید تجاری اروپا-آمریکا در محیط جدید امنیتی»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
لورنس، فریدمن (1375)، گزیده‌ی مقالات سیاسی-امنیتی، مفهوم امنیت، ترجمه مؤسسه پژوهش‌های اجتماعی، تهران: بینش.
متقی، ابرهیم (1390)، «دیپلماسی انرژی ایران؛ الگوها و روندها، فصلنامه دیپلماسی انرژی»، موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، شماره یکم، سال اول.
امیر احمدیان، بهرام (2006)، امنیت جمهوری آذربایجان و ناتو، از: www.did.ir.ppooo20044101212411
امینی، نرجس (1385)، «مقایسه تطبیقی دیدگاه‌های سیاست خارجی و امنیتی احزاب مهم در اروپا»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر.
امینیان، بهادر (1384)، «پایایی و گسترش ناتو، نقش هژمونی آمریکا»، فصلنامه ژئوپولیتیک، شماره دوم.
بوزان، باری (1378)، مردم، دولتن‌ها و هراس، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
پژوهشکده مطالعات راهبردی (1381)، مهم‌ترین موضوعات امنیتی ایران از دیدگاه تحلیلگران خارجی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی
جاویدنیا، کیومرث (1382)، «گسترش ناتو به شرق و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر
حاجی‌یوسفی، امیرمحمد (1382)، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، محدودیت‌ها، فرصت‌ها و فشارها»، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 4.
دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی (1375)، مواضع جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 2.
دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی (1376)، مواضع جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 1.
رمضانی، روح‌الله (1380)، چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی ج.ا.ا، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
روحانی، حسن (بی‌تا)، امنیت عمومی، امنیت ملی و چالش‌های فراروی، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
زارعی، اصغر (1384)، «دکترین امنیت ملی آمریکا، جهانی‌سازی امنیت و امنیت جهانی‌سازی»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
شجاع، شاپور (2006)، گسترش ناتو به شرق و اثرات آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران از: www.did.ir.ppooo20040201202412
طباطبایی، سیدعلی و محمودی، علی (1389)، «تاثیر قراردادهای همکاری ناتو و کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، راهبرد، شماره 55.
عبدالله خانی، علی (1383)، «نظریه‌های امنیت»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
عبدالله خانی، علی (1384)، «دیباچه‌ای بر قانون امنیت ملی، (مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی دکترین امنیت بین‌الملل (3)»، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عسگری، محمود (2007)، درآمدی بر اقتصاد سیاسی امنیت ملی از: www.did.ir.ppooo20040208503114
عسگری، محمود (2007)، رهیافت‌های شناخت‌شناسی امنیت از: www.did.ir.ppooo20041401001716
فولر، گراهام (1373)، قبله عالم: ژئوپولیتیک ایران، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
قاسمی، علی (1384)، افکار، ابزارها و نهادها و دکترین امنیت ملی آمریکا، درویش، رضا، کتاب آمریکا (7)، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
قاسمی، فرهاد (1384)، «ساخت ژئوپولیتیکی سیستم نوین و استراتژی نظامی، امنیتی ایالات متحده آمریکا»، فصلنامه ژئوپولیتیک، شماره دوم.
کچوئیان، جواد (1392)، «گسترش جغرافیایی و کارکردی ناتو، همشهری دیپلماتیک»، شماره 71.
کرمی، جهانگیر (1384)، «تحولات آسیای مرکزی در سال 1384»، ایراس، شماره 8.
کرمی، جهانگیر (1384)، «محیط امنیتی خاورمیانه و سیاست دفاعی ج.ا.ا»، فصلنامه سیاست دفاعی، شماره 53-52.
کرمی، جهانگیر (1385)، «بررسی الگوی رفتاری با اتحاد جماهیر شوروی»، فصلنامه سیاست دفاعی، شماره 3.
کوئن، فردریک (1382)، «ناتو و قفقاز جنوبی تلاش برای هیچ»، ترجمه سعید تقی‌زاده، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، سال دوازدهم، دوره سوم، شماره 42.
گودرزی، مصطفی (1390)، تحولات ناتو پس از جنگ سرد، قابل دسترسی در: www.asnoor.ir/public/Articles/view Articles.aspx?code=193414
ماندل، رابرت (1377)، چهره متغیر امنیت ملی، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
متقی، ابراهیم (1385)، «رهیافت امنیت بین‌المللی و فرآیندهای تحول در امنیت ملی ج.ا.ا از تنش‌زدایی تا درگیرسازی موثر»، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 12.
ملازمی، پیرمحمد (1384)، «فرصت‌ها و تهدیدات و چالش‌های فراسوی امنیت ملی ج.ا.ا»، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر.
منوری، علی (1384)، گسترش ناتو به شرق و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر.
 
JosephMcmillan, Richard. Sokolsky and Andrew C. Winner, "Toward a New Regional Security Architecture", Whashington Quarterly, Summer 2003, p. 167.
Nieuwoudt. Stacy, (2007), "LNG A Global Natural Gas Market on the Horizon", PIKERING Available at:http://www.tudorpickering.com.
http://www.irna.ir/fa/News/81423412