مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

زیست‌سیاست و امکان بازتعریف مفهوم زندگی در سایه تحریم‌

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دبیر گروه افپاک و پژوهشگر مهمان مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه
چکیده
رخدادهای ساری و جاری در ایران که اغلب به شکل چرخه­ های متناوب بحران سر بر می ­آورد، بیانگر فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم ­ها بر پیکره جامعه ایران است. چنانکه در یک دهه گذشته به ­طور دوره­ ای شاهد بروز مشکلات و بحران ­های اقتصادی بوده­ ایم که زیست سیاسی ایرانیان را تحت تأثیر قرار داده است، بی­ آنکه آثار و پیامدهای آن­ها در بلندمدت کنترل و مدیریت شود. بنابراین، نقش تعیین ­کننده اقتصاد را در سیاست­ های زیستی، مقررات و مداخلات مربوط به جامعه از یک­سو و فهم این موضوع که تاثیر تحریم ­های اقتصادی بر کیفیت زندگی جمعی و نوع نگرش ایرانیان به زندگی چگونه بوده است از سوی دیگر، به ما کمک می ­کند که آثار تحریم­ های اقتصادی و رابطه آن با تحول مفهوم زندگی در طول ادوار گذشته را دریابیم. بنابراین، متأثر از عدم تبیین مفاهیم پایه و نگرش اصولی از طریق آشنایی با کارکرد تحریم ­ها و اثرات آن بر زیست ­سیاسی، سیاست­گذاری ­های فعلیت ­یافته در باب مسئله تحریم که تحت تأثیر عدم برآورد روندهای موجود و فقدان چشم­ انداز تحلیلی آینده­ پژوهانه قرار گرفته و تا کنون نیز ادامه دارد مورد توجه قرار گیرد. پرسش اصلی این است که تحریم­ های اقتصادی چگونه موجب تحول در مفهوم زندگی و فرایندهای زندگی روزمره در میان ایرانیان می ­شود؟ استدلال مطرح شده آن است که منازعه میان اهمیت زندگی و زیست جمعی در پرتو رفاه و شادکامی جامعه از یک­سو و سیاست رسمی دولت مبنی بر اولویت ­گذاری مسائل غیر اقتصادی از سوی دیگر، تعارض آشکاری در درک وضعیت تحریمی در میان سیاستمداران و شهروندان به وجود آورده است. پژوهش حاضر از حیث سنخ­ شناسی کاربردی است. با رویکرد کیفی-تفسیری و با بهره ­گیری از چارچوب نظریه زیست سیاست، تحولات یک دهه اخیر را در حوزه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و تحولات ناشی از تحریم ­های اقتصادی برای فهم دقیق ابعاد آن را مورد بررسی قرار می ­دهد و در نهایت اهمیت بعد اقتصادی زندگی را برای شکل ­دهی به سیاست ­گذاری­ ها عیان می ­سازد. روش گردآوری داده­ ها در پژوهش حاضر اسنادی و ابزار گردآوری داده­ ها، فیش ­برداری از منابع اصیل و دارای اعتبار علمی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Biopolitics and the possibility of redefining the concept of life in the shadow of sanctions

نویسنده English

vida yaghooti
چکیده English

The ongoing events in Iran, which often take the form of alternating crisis cycles, indicate the economic pressures caused by sanctions on the biopolitics of Iranian society. As in the past decade, we have periodically witnessed the emergence of economic problems and crises that have affected the political life of Iranians, without their effects and consequences being controlled and managed in the long term. Therefore, the decisive role of the economy in biological policies, regulations and interventions related to society on one hand and understanding the effect of economic sanctions on the quality of collective life and the attitude of Iranians to life on the other hand helps us to find out the effects of economic sanctions and its relationship with the evolution of the concept of life during the past periods. Therefore, the main question is, how do economic sanctions cause a change in the concept of life and daily life processes among Iranians? The argument put forward is that the conflict between the importance of life and community life in the light of the welfare and happiness of the society on the one hand and the official government policy of prioritizing non-economic issues on the other hand, is an obvious conflict in the understanding of the embargoed situation among politicians and citizens. has created. This research is practical in terms of methodology and with a qualitative-interpretive approach and using the framework of bio-politics theory, it examines the developments of the last decade in the political, economic and social spheres and the developments caused by economic sanctions to understand its dimensions precisely. Finally, it reveals the importance of the economic dimension of life to shape policies. The method of data collection in the current research is documents and the data collection tool is taking samples from authentic and scientifically valid sources.

کلیدواژه‌ها English

Biopolitics
economic sanctions
concept of life
welfare
ideology
تورن، آلن (۱۳۹۸)، برابری و تفاوت: آیا می­توانیم باهم زندگی کنیم؟، ترجمه سلمان صادقی­زاده، تهران: ثالث.
جهانبگلو، رامین (۱۳۸۵)، «هانا آرنت و سیاست مدرن»، بخارا، زمستان، ۱۵۵-۱۶۶.
حاج امینی، مهدی (۱۳۹۷)، «بررسی رابطه میان تورم وارداتی و شاخص­های کلان اقتصادی: مشاهدات از ۳۴ کشور توسعه­یافته و در حال توسعه»، فصلنامه سیاست­های مالی و اقتصادی، شماره ۲۳، سال ششم، ۱۳۹-۱۷۸.
زهرانی، مصطفی (۱۳۷۶)، نظریه­های تحریم اقتصادی، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
زیمل، گئورگ (۱۳۹۹)، فلسفه پول، ترجمه جواد گنجی و صالح نجفی، تهران: مرکز.
شایان­فر، شهناز و الهه قلعه (۱۳۹۸)، «مؤلفه­های مابعدالطبیعی معنای زندگی به روایت اروین یالوم»، فصلنامه پژوهش­های هستی­شناختی، سال هشتم، ۶۷-۹۳.
شفیعی، سمیه سادات (۱۳۹۳)، «سیری در رویکردهای نظری متاخر به مقاومت»، فصلنامه علوم اجتماعی، ۶۴: ۱۴۰-۱۸۶.
عجم اغلو، دارون و جیمز ای رابینسون (۱۳۹۳)، چرا ملت­ها شکست می­خورند: ریشه­های قدرت، ثروت و فقر، چاپ اول، ترجمه محسن میردامادی و محمدحسین نعیمی پور، تهران: روزنه.
عمادی، محسن (۱۳۹۱)، «تاثیر تحریم­های اقتصادی شورای امنیت سازمان ملل متحد در بهره­مندی از حقوق بشر»، فصلنامه سیاست خارجی 1، 26: 138.
فدایی، مهدی (۱۳۹۵)، «نسبت سبک زندگی و معنای زندگی در اندیشه آلفرد آدلر»، پژوهشنامه سبک زندگی، سال دوم: ۶۵-۷۶.
فوکو، میشل (۱۳۹۳)، اراده به دانستن، تهران: نی.
فوکو، میشل (۱۳۸۹)، تولد زیست­سیاست، ترجمه رضا نجف­زاده، تهران: نی.
کاپوراسو، جیمز ای (۱۳۹۲)، نظریه­های اقتصاد سیاسی، ترجمه محمود عبدالله­زاده، تهران: ثالث.
گریفین، کیت (۱۳۹۷)، راهبردهای توسعه اقتصادی، ترجمه حسین راغفر و محمدحسین هاشمی، تهران: نی.
گیدنز، آنتونی (۱۳۷۹)، جهان رها شده، ترجمه علی­اصغر سعیدی و یوسف حاجی­عبدالوهاب، تهران: علم و ادب.
لمکه، توماس (۱۳۹۶)، درآمدی پیشرفته بر زیست­سیاست، چاپ اول، ترجمه بهراد رحمانی، تهران: مرکز.
مانهایم، کارل (۱۳۸۰)، ایدئولوژی و اوتوپیا: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی شناخت، چاپ اول، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران: سمت.
محبوبی آرانی، حمیدرضا و عباس جمالی (۱۳۹۹)، «آگامبن و فوکو: حاکمیت یا قدرت؟»، فصلنامه فلسفی شناخت، ۸۲: ۱۹۵-۲۱۵.
نجف­زاده، رضا (۱۳۹۳)، «زیست-قدرت در اندیشه سیاسی فوکو، آگامبن و نگری: از جامعه انظباطی تا جامعه کنترلی جهانی»، جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، زمستان: ۱۴۹-۱۷۲، دستیابی در سال پنجم.
نظری، علی اشرف (۱۳۸۷)، «تبیین مفهوم هویت از چشم­انداز گفتمانی»، فصلنامه علمی راهبرد، هفدهم: ۱۶۱-۱۸۰.
Agamben, Giorgio. 1995. HOMO SACER: Sovereign Power and Bare Life. Translated by Daniel Heller-Roazen. California: Stanford University.
Carter, Barry E. 1987. International Economic Sanctions: Improving the Haphazard U.S. Legal Regime. California: Georgetown University Law Center.
Farzanegan, Mohammad Reza, and Sven Fischer. 2021. "Lifting of International Sanctions and the Shadow Economy in Iran—A View from Outer Space." Remote Sensing 1-14.
Gottemoeller, R (2007) the Evolution of Sanction in Practice and theory, survival ، vol. 49
Hirschman, Albert O. 1945. National Power and the Structure of Foreign Trade. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Laudati, D & Pesaran, M.H (2021). Identifying the Effects of Sanctions on the Iranian Economy Using Newspaper Coverage, CESifo Working Paper No. 9217, Pp 1-47.
Lazzarato, Maurizio. 2006. "Biopolitics/Bioeconomics : a politics of multiplicity." Edited by Arianna Bove and Erik Empson. Multitudes 50-62.
Masters, Jonathan. 2019. Council Foreign Relations. August 12. https://www.cfr.org/backgrounder/what-are-economic-sanctions.
Nephew, Richard. 2018. The Art of Sanctions: A View from the Field. New York: Columbia University Press.
Smith، Dorothy E. 1990. The Conceptual Practices of Power: A Feminist Sociology of Knowledge. Boston: Northeastern University Press.
Stoddart, Mark C. J. 2007. "Ideology, Hegemony، Discourse: A Critical Review of Theories of Knowledge and Power." Social Thought & Research (University of British Columbia) 28 (12): 191-225.
مرکز آمار ایران (۱۴۰۰)
دارایی، دفتر آینده پژوهی، مدلسازی و مدیریت اطلاعات اقتصادی - معاونت امور اقتصادی - وزارت امور اقتصادی (۱۴۰۰)، بانک داده‌های اقتصادی و مالی
Bank, World. 2022. The World Bank. Accessed january.