مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

تاثیر اصلاحات اقتصادی چشم‌انداز 2030 بر آزادی سیاسی در عربستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مطالعات منطقه ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران
2 گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران
چکیده
عربستان سعودی برای فاصله گرفتن از اقتصاد نفتی اقدام به تدوین چشم‌انداز 2030 نمود که در آن برنامه‌‌هایی برای ایجاد تحول در همه بخش‌های کشور از جمله اقتصاد ارائه شده ‌است. اکنون پرسش اصلی این است که اصلاحات اقتصادی که در قالب چشم‌انداز ۲۰۳۰ انجام می‌شود، چه تاثیری بر آزادی‌های سیاسی در عربستان گذاشته است. برای پاسخ به سوال فوق، با استفاده از چارچوب مفهو‌می ‌گذار دموکراتیک، دولت رانتیر و معامله اقتدارگرا و با اتخاذ روش کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی، محرکه‌های اصلی گرایش دولت سعودی به تدوین چنین سندی مورد بررسی قرار گرفته و سپس تاثیر چشم‌انداز مذکور را بر آزادی‌های سیاسی و اجتماعی مورد بحث قرار می‌دهیم. به طور خلاصه می‌توان گفت هرچند در راستای تحقق این چشم‌انداز، دولت متعهد به شفافیت، پاسخگویی و مشارکت بیشتر شهروندان و باز کردن فضاهای اقتصادی و اجتماعی بیشتری شده، اما با توجه به اینکه حکومت سعودی همچنان با مشی اقتدارگرایانه به تمرکز قدرت در دست نخبگان مورد نظر خود و سرکوب شدید مخالفان ادامه داده، مشخص است که اهداف چشم‌انداز 2030، در واقع نه برای ایجاد تغییری شگرف در وضعیت اجتماعی-مدنی، دموکراسی و نه حتی معیشت مردم این کشور، بلکه برای تحکیم انحصار قدرت و مشروعیت ‌بخشی به خاندان پادشاهی (اما به شکلی متفاوت) تدوین شده‌اند. در مجموع، اصلاحات اقتصادی بن‌سلمانی، موجب افزایش تمرکز قدرت در دست آل‌سعود شده، لکن می‌تواند تغییرات اجتماعی ناخواسته‌ای را به همراه بیاورد که در درازمدت تهدیدی برای ثبات حکومت آل‌سعود باشد
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The impact of the 2030 vision economic reforms on political freedom in Saudi Arabia

نویسندگان English

Zahra Akbari 1
Ali Sabbaghian 2
1 Department of Regional Studies, faculty of law and political science, University of Tehran, Tehran, Islamic Republic of Iran
2 Department of Regional Studies, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Islamic Republic of Iran
چکیده English

To diversify the oil-based economy, Saudi Arabia launched the 2030 Vision, in which plans are presented to transform all sectors of the country, including the economy. The main question now is what impact the economic reforms implemented under Vision 2030 have had on political freedoms in Saudi Arabia. To answer the question, by using the conceptual framework of the democratic transition, rentier state, and authoritarian bargain, and by adopting the descriptive-analytical method, the main drivers of the Saudi government's tendency to announce such a program have been examined, and the impact of the Vision on political and social freedoms have been discussed. In short, it can be said that however, to implement the Vision, the Saudi Kingdom is committed to transparency, accountability, and greater participation of citizens and opening up more economic and social spaces, considering the Saudi government sticking to the concentration of power in the hands of the (certain) elites, obviously the goals of the 2030 vision are not to create a dramatic change in the socio-civil status, democracy, or even the livelihood of the Saudi people, but to consolidate the monopoly of power and legitimize the royal family. In general, Bin Salman's economic reforms have increased the concentration of power in the hands of Al-Saud. Still, it can bring unwanted social changes that threaten the stability of the Al-Saud government in the long run

کلیدواژه‌ها English

Economic Reform
Saudi Vision 2030
Political Freedom
  • آقایی، سید داود(1394). سیاست و حکومت در عربستان سعودی. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
  • اختیاری امیری، رضا، و دهرویه، عباس(1397). تبیین توسعه نامتقارن سیاسی-اقتصادی عربستان در سند چشم‌انداز 2030. فصلنامه روابط خارجی، ۱۰(۳۸)، 229-258.

dor:20.1001.1.20085419.1397.10.2.8.8

  • اختیاری امیری، رضا، و دهرویه، عباس(1400). چالش‌های داخلی عربستان در پیشبرد سند چشمانداز 2030 در چارچوب نظریه دولت توسعه‌ای. فصلنامه روابط خارجی، ۱۳(۱)، 113-146.

dor:20.1001.1.20085419.1400.13.1.4.3

  • الیوت هاوس، کارن(1394). درباره عربستان سعودی: مردم، گذشته، دین، خطوط گسست و آینده. ترجمه مرتضی رجایی خراسانی و فاطمه‌مهسا کاراموزیان. تهران: رجایی خراسانی.
  • برزگر، ابراهیم؛ خرمشاد، محمدباقر؛ رهبر، عباسعلی، و عالیشاهی، عبدالرضا(1399). چالش‌های توسعه سیاسی در عربستان سعودی در دوران بن‌سلمان با تاکید بر مدل برنارد کریک. فصلنامه مطالعات بین‌المللی، ۱۷(۴)، 67-86.

doi:10.22034/isj.2021.270705.1365

  • پیروز، مجید؛ حسینی بهشتی، سید علیرضا؛ غفاری، مسعود، و مومنی، فرشاد(1399). موانع نهادینگی احزاب سیاسی در نظام‌های شبه دموکراتیک. دوفصلنامه پژوهش سیاست نظری، 295-325. جدید(۳۲).
  • خوبی‌نژاد، محمدباقر؛ جریده، جواد، و افتخاری، کریم(1401). ارزیابی آینده ثبات سیاسی عربستان از منظر شاخص‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی حکمرانی خوب. فصلنامه مطالعات سیاسی بین‌الملل، ۲(۳، پیاپی 4)، 37-55.
  • دیپلماسی اقتصادی عربستان(1401). مدیریت اقتصاد کلان و آینده‌پژوهی. تهران: مرکز پژوهش‌های اتاق ایران.
  • سردارنیا، خلیل‌الله، و انصاری، علیرضا(1395). تحلیل گذار دموکراتیک در کویت از دهه 1990 به این‌سو. پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 5(1)، 56-79.

doi:10.22067/jipr. v5i1.58023

  • قنبرلو، عبدالله(1396). تحولات اقتصادی و ثبات سیاسی در عربستان سعودی. فصلنامه مطالعات راهبردی، ۲۰(۷۵)، 33-56.

dor:20.1001.1.17350727.1396.20.75.2.4

  • لیسی، رابرت(1397). عربستان از درون. ترجمه محمدعلی عسگری. تهران: کویر.
  • مسعودنیا، حسین، و شیخ‌محمودی، پیمان(1402). اقتصاد سیاسی نفت و اثرات اقتصادی و سیاسی آن بر عربستان سعودی. مطالعات سیاسی بین‌النهرین، ۲(۲)، 211-247.

doi:10.22126/mps.2023.9340.1020

https://www.tandfonline.com/action/showCitFormats?doi=10.1080/03068374.2019.1636512

  • Ulrichsen, K. C. (2016, June 1). The Politics of Economic Reform in Arab Gulf States, Baker Institute for Public Policy, https://www.bakerinstitute.org/research/economic-reform-arab-gulf
  • Winarni, L. and Permena, A. P (2022). Saudi Vision 2030 and the Challenge of Competitive
  • Identity Transformation in Saudi Arabia, journal of Islamic World and Politics, 6(1)
  • World Bank. (2020). Retrieved from Saudi Arabia data: https://data.worldbank.org /
  • سیاق(1402). بازیابی در دی 1402، از آل سعود محمد الغامدی را به دلیل انتقاد از دولت در شبکه‌های اجتماعی به اعدام محکوم کرد:

https://syaaq.com/26724/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%85%D8%AF%DB%8C/