مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

بررسی نقش دولت توسعه گرا در ایران، امارات و قطر از منظر دیدگاه پیتر اوانز (1978-2025 )

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکتری علوم سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
پیدایش نیروهای محر‌که و زیرساخت‌های توسعه اقتصادی پایدار و ظرفیت سازی اجرایی دولت در بسترهای داخلی و بین‌المللی مساعد، دشوارترین فاز توسعه و مشابه مرحلۀ برخاستن از زمین برای یک هواپیما است. پس از مرحلۀ کنده شدن از موانع و قرار گرفتن در یک دالان پروازی امن است که کشور در مسیر رشدی پایدار، توأم با انعطاف‌پذیری قرار می‌گیرد. کشورهای در حال توسعه، درست در مرحلۀ تیک آف دچار مشکل شده و به زمین می‌خورند. این مقاله بر مبنای نظریات پیتر اوانز به مطالعۀ اقدامات و مداخلات دولتی برای توسعه اقتصادی در ایران، امارات و قطر در بازه زمانی 1978-2025 می‌پردازد. در این مقاله با بررسی نقش‌های متفاوت دولت سعی شده تا به مقایسه دلیل موفقیت و یا عدم موفقیت ایران نسبت به کشورهای امارات و قطر پرداخته شود. در این یادداشت تلاش شده به این پرسش پاسخ داده شودکه چرا علیرغم اقدامات و مداخلات دولتی و با وجود سطحی از عوامل نظام نوآوری، برنامه‌های اقتصادی ایران به موفقیت نیانجامید؟ این مقاله از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر روش نهادی، تطبیقی است و داده‌های آن با روش کتابخانه‌ای، منابع به‌روز اینترنتی گردآوری و به نوعی تحلیل محتوای کیفی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که با ملاحظۀ تجارب مشابه در امارات و قطر، عدم تکامل نهادی مثبت، عدم ایجاد نقش قابله‌گری و پرورشگری مناسب دولت و همچنین شکل نگرفتن رابطۀ تعاملی نظام‌مند میان سطحی از عناصر نوآوری، موجب شد نظام نوآوری در کشور شکل نگرفته و برنامه توسعه اقتصادی ایران در بازه زمانی مذکور، به موفقیت نیانجامد.
کلیدواژه‌ها