مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

کُنشگری آونگی؛ منطق ائتلاف‌سازی اقلیم خودمختار کردستان عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده علوم انسانی، دپارتمان روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه آموزشی روابط بین الملل، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با استفاده از نظریه سیستم‌های پیچیده، رفتار ائتلاف‌سازی اقلیم کردستان عراق را به‌عنوان یک سیستم انطباق‌پذیر در خاورمیانه پرآشوب تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کردها با «کنشگری آونگی»، استراتژی‌های خود را بر سه جاذب سیستمی امنیت رژیم، استقلال استراتژیک و موازنه تهدید استوار کرده‌اند. این رفتار نوسانی در سطوح خرد (رقابت و همکاری احزاب اصلی مانند دموکرات و میهنی)، میانی (روابط نامتقارن با بغداد مبتنی بر وابستگی متقابل منابعی) و کلان (روابط پویا با قدرت‌هایی مانند آمریکا، ایران و ترکیه) مشاهده می‌شود و محصول محاسبات عقلانی برای بقا در نظام آنارشیک بین‌المللی است. در سطح خرد، تعاملات حزبی الگوی خودسامانی و انعطاف‌پذیری را نشان می‌دهد. در سطح میانی، رابطه با دولت مرکزی ترکیبی از وابستگی اقتصادی و حافظه تاریخی است. در سطح کلان، کردها با «سازش فعال» با بازیگران متعارض تعامل می‌کنند. این سیستم پیچیده با مکانیزم‌های خودتنظیمی (تنوع متحدان) و حافظه تاریخی (درس‌گیری از تجربیات گذشته) تاب‌آوری خود را حفظ کرده است. چالش‌های آینده شامل کاهش هژمونی آمریکا، ظهور چین و وابستگی اقتصادی، نیازمند گذار به «کنشگری آونگی فعال» با ویژگی‌های پیش‌کنشی، هوش جمعی دیاسپورا و نهادهای انعطاف‌پذیر است. این پژوهش با تبیین منطق سیستمی رفتار کردها و ادغام آن با مفهوم کنشگری آونگی، چارچوبی نوین برای تحلیل بازیگران شبه‌دولتی در روابط بین‌الملل ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها