مطالعات خاورمیانه

مطالعات خاورمیانه

انسان خاورمیانه‌ای و تربیت سیاسی: مطالعه موردی سومر باستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی 1
احسان فرامرزمنش 2
1 استاد روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه علامه طباطبایی تهران. ایران
2 دانشجوی دکتری مطالعات خاورمیانه، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران
10.22034/mesj.2026.247784
چکیده
این پژوهش به بررسی چگونگی تکوین «انسان خاورمیانه‌ای» در بستر تاریخی تمدن سومر باستان می‌پردازد.مسئله اصلی پژوهش، واکاوی نقش تربیت سیاسی در بازتولید نظم اجتماعی و نقش آن در شکل‌دهی به هویت سوژه‌ای تاریخی است که در چارچوب سنت‌های تربیتی کهن بازتولید شده است. نویسنده با بهره‌گیری از چارچوب نظری «کنش گفتاری» کوئنتین اسکینر و روش تحلیل محتوای متون، ادبیات و قانون‌نامه‌های سومری، این فرضیه را بررسی می‌کند که تربیت سیاسی در این جامعه از طریق بن‌مایه‌های اسطوره‌ای، حماسی و حقوقی، انسانی را پرورش داده که ویژگی‌های بارز آن وفاداری به نظم سلسله‌مراتبی، خشیت و ترس از نابودی سیاسی است .یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم فضیلت در جامعه سومری، برخلاف الگوهای یونانی، با اطاعت محض، عمل‌گرایی و قدرت رهبری (لوگال) پیوند خورده است. در این تمدن، دولت (شهر-پادشاهی) نه به عنوان یک قرارداد اجتماعی، بلکه به مثابه تجلی نظم کیهانی و الهی تلقی می‌شد که هدف آن تبدیل انسان به موجودی خادم و فرمانبردار در برابر خدایان و حاکمان بود .در نهایت، مقاله به این نتیجه می‌رسد که تربیت سیاسی در سومر، خاستگاه نوعی فرهنگ در خاورمیانه شده است که در آن «ترس مقدس» و محدودیت‌های فرهنگی، به جای اعتلای فردیت، به عنوان مانعی در برابر خردمندی مستقل عمل کرده و انسانی «پیرو» را در بستر تاریخ بازتولید نموده است .
کلیدواژه‌ها
انسان خاورمیانه‌ای
تربیت سیاسی
سومر باستان

عنوان مقاله English

The Middle Eastern Human and Political Education: A Case Study of Ancient Sumer

نویسندگان English

seyed Jalal Dehghani Firoozabadi 1
Ehsan faramarzmanesh 2
1 Professor of International Relations, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Middle East Studies, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study examines the formation of the “Middle Eastern human subject” within the historical context of ancient Sumerian civilization. The central problem of the research is an investigation into the role of political education in reproducing social order and its function in shaping a historical subjectivity that has been continually reproduced within the framework of ancient educational traditions. Drawing on Quentin Skinner’s theoretical framework of speech act theory and employing content analysis of Sumerian texts, literature, and law codes, the author examines the hypothesis that political education in this society—through mythological, epic, and legal motifs—cultivated a human type whose defining characteristics were loyalty to hierarchical order and a sense of awe and fear of political annihilation.

The findings indicate that the concept of virtue in Sumerian society, in contrast to Greek models, was closely associated with absolute obedience, pragmatism, and leadership power (lugal). In this civilization, the state (city-kingship) was perceived not as a social contract but as a manifestation of cosmic and divine order, the purpose of which was to transform human beings into obedient and subservient servants of the gods and rulers.

Ultimately, the article concludes that political education in Sumer gave rise to a type of culture in the Middle East in which “sacred fear” and cultural constraints, rather than fostering individual autonomy, functioned as barriers to independent rationality, thereby reproducing a “follower” type of human being throughout history.

کلیدواژه‌ها English

The Middle Eastern human
Political education
Ancient Sumer
Adams, R. N. (1975). Energy and structure: a theory of social power. University of Texas Press.
Altuner, İ., & Özkan, F. (2024). Human Nature and Virtue in Plato and Aristotle. Entelekya Logico-Metaphysical Review, 8(2), 01-22.
Aristoteles, Ross, W. D., Ackrill, J. L., & Urmson, J. O. (1998). The nicomachean ethics (Vol. 2). Oxford: Oxford University Press.
Berlin, A. (1983). Ethnopoetry and the Enmerkar Epics. Journal of the American Oriental Society, 103(1), 17-24.
Breasted, J. H. (1916). Ancient times, a history of the early world: an introduction to the study of ancient history and the career of early man (Vol. 20020). Ginn and Company.‏
Claessen, H. J., & Skalník, P. (Eds.). (2011). The early state (Vol. 32). Walter de Gruyter.
Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (ETCSL), University of Oxford. (n.d.). Enmerkar and the lord of Aratta. https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr1823.htm
Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (ETCSL), University of Oxford. (n.d.). The Sumerian king list. https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section2/tr211.htm
Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (ETCSL), University of Oxford. (n.d.). Gilgamesh, Enkidu and the Nether World. https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr1814.htm
Frankfort, H. (1978). Kingship and the gods: A study of ancient Near Eastern religion as the integration of society and nature. University of Chicago Press.
Gilgamesh and Aga: Composite text | Translation | Bibliography. (2000). Electronic Text Corpus of Sumerian Literature. Retrieved February 5, 2026, from https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr1823.htm
Greenblatt, S. (2012). Renaissance self-fashioning: from More to Shakespeare. University of Chicago Press.
https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/edition2/literature.php..‏ ‏‏Sumerian literature, 2006,
Jason, H., & Segal, D. (Eds.). (2011). Patterns in oral literature. Walter de Gruyter.
Klein, J. (2001). The birth of kingship: From democracy to monarchy in Sumer. Archaeology Odissey, 4, 17-25.
Kramer, S. N. (1963). The Sumerians: Their history, culture, and character. University of Chicago Press.
Kramer, Samuel N. 1954. “Ur-Nammu Law Code.” Orientalia NS 23 (1): 40–51.
Kramer, S. N. (1981). History begins at Sumer: Thirty-nine firsts in recorded history. University of Pennsylvania press.
Kuhrt, A. (2020). The Ancient Near East: c. 3000–330 BC (2 volumes). Routledge. ‏
MacIntyre, A. (1981). The nature of the virtues. Hastings Center Report, 27-34.
MacIntyre, A. (1997). The nature of the virtues. Virtue ethics, 118-40.
Marchesi, G. (2010). The Sumerian King List and the early history of Mesopotamia. VICINO ORIENTE. QUADERNO, 231-248.
Mark, J. J. (2021, October 26). Code of Ur-Nammu. World History Encyclopedia. Retrieved from https://www.worldhistory.org/Code_of_Ur-Nammu/
Real History World. (n.d.). The Ur‑Nammu law code. https://realhistoryww.com/world_history/ancient//Misc/Sumer/ur_nammu_law.htm
RIME 4.01.05. add10: Laws of Lipit-Ishtar, composite (P464355). (n.d.). CDLI / RIME. https://cdli.ucla.edu/P464355
Service, E. R. (1975). Origins of the State and civilization, New York, Norton.
Skinner, Q. (1969). Meaning and Understanding in the History of Ideas. History and theory, 8(1), 3-53.
Stanford Encyclopedia of Philosophy 2015, https://plato.stanford.edu/archives/win2015/entries/machiavelli/?utm_source=chatgpt.com‏‏‏‏    
Steadman, S. R., & Ross, J. C. (2016). Agency and Identity in the Ancient Near East: new paths forward. Routledge.‏
Steele, F. R. (1948). The Code of Lipit-Ishtar. American Journal of Archaeology, 52(3), 425-450.
Toynbee, A. J. (1987). A study of history: volume I: abridgement of volumes I-VI (Vol. 1). Oxford Paperbacks.
مطالعات خاورمیانه
دوره 33، شماره 1
بهار 1405
صفحه 27-57